أعمال ايشان بدست چپ ايشان دهند چه مردمان باشند و عذاب ايشان در چه سختى باشد آنگه بيان كرد و گفت : در بادى گرم باشند و آبى گرم و سايهء از دود سياه . ابن زيد گفت [ يَحْمُومٍ ] نام كوهى است در دوزخ ؛ اهل دوزخ پندارند كه آن را سايهء هست و بنزديك وى آسايشى و راحتى هست آنجا روند او را سايهء سرد و خنك نباشد بلكه بغايت گرم باشد از آنكه او از دود دوزخ باشد . ضحّاك گفت : آتشى سياه باشد و آتش دوزخ سياه بود و اهل دوزخ سياه باشند و لباس ايشان سياه باشد و هر چه در دوزخ بود سياه بود ، [ وَ لا كَرِيمٍ ] خوش و نيكو نباشد [ إِنَّهُمْ كانُوا ] بدرستى كه : ايشان بودند پيش از اين در زمين منعّم و متنعّم و ايشان اصرار كردند و باستادند بر بزهء بزرگ و گناه سخت كه شرك است . ابو بكر أصمّ « 1 » گفت : كه سوگند خوردندى كه بعث و نشور نخواهد بودن و أصنام انداد « 2 » خداىاند و انبازان وى چنان كه از ايشان خبر داد « وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ » . [ وَ كانُوا يَقُولُونَ ] و ايشان مىگفتند كه : چون ما بميريم و خاك شويم و استخوان باشيم اى « 3 » ما را زنده خواهند كرد ؟ ! و اين بر سبيل انكار گفتند يا پدران پيشينهء ما را زنده خواهند كرد ؟ ! بگو اى محمّد كه : اوّلينان و آخرينان همه را جمع خواهند كرد بميقات روزى معلوم و آن روز قيامت است ؛ تا جزا دهد ايشان را بر كردار ايشان . [ سوره الواقعة ( 56 ) : آيات 51 تا 61 ] ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ ( 51 ) لَآكِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ ( 52 ) فَمالِؤُنَ مِنْهَا الْبُطُونَ ( 53 ) فَشارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ ( 54 ) فَشارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ ( 55 ) هذا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ ( 56 ) نَحْنُ خَلَقْناكُمْ فَلَوْ لا تُصَدِّقُونَ ( 57 ) أَ فَرَأَيْتُمْ ما تُمْنُونَ ( 58 ) أَ أَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخالِقُونَ ( 59 ) نَحْنُ قَدَّرْنا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَ ما نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ ( 60 ) عَلى أَنْ نُبَدِّلَ أَمْثالَكُمْ وَ نُنْشِئَكُمْ فِي ما لا تَعْلَمُونَ ( 61 ) پس آنگاه شما اى گمراهان و دروغ‌داران بخوريد از درخت زقّوم پس پرگردانيد از آن درخت زقّوم شكمهاى خود را آنگه بر سر آن بازخوريد آب گرم تافته را ؛ پس

--> ( 1 ) - ترجمهء ابو بكر الاصم را بدست نياوردم ليكن ابو الفتوح ( ره ) بسيار از او نقل مىكند . ( 2 ) - انداد بمعنى اضداد است . ( 3 ) - يعنى آيا .